Turbo Nedir, Turbo Nasıl Çalışır?

Ana Sayfa » Ustaya Sorun » Turbo Nedir, Turbo Nasıl Çalışır?

Günümüzde oldukça yaygın bir şekilde kullanılan, otomobillerin olmazsa olmazları arasında yerini alan Turbo sistemi hakkında otomobil severlerin dizel turbo nedir, dizel turbo nedir nasıl çalışır, araçlarda turbo ne zaman devreye girer,turbo ne demek,intercooler nedir gibi soru öbekleri hakkında arayışlarına yönelik geniş bir makale hazırladık. Sizde aklınızdaki tüm soruların yanıtlarına hızlı bir şekilde ulaşabileceksiniz. Kısa özet isteyecek olursanız; Turbo yani Turbocharger güçlendirilmiş endüksiyon sistemlerdir. Kısaca özetlememiz gerekirse silindir içindeki basıncı ve taze hava akımını arttırır. Malumunuz araçlar hava yakıt karışımıyla çalışmaktadırlar. Turboyu bir nevi artırılmış hava miktarı olarak düşünebilirsiniz.

Turbo Nedir, Turbo Nasıl Çalışır?

Turbo nedir

Turbonun yapısı yukarıda gördüğünüz resim, bu maketsel çizimidir. Havayı resimde gördüğünüz mavi renkteki alandan alır. Buradan alınan hava kompresyonla yanma odası ve silindirlere gönderirler. Havayı sıkıştırmanın avantajı, silindirlere daha fazla oksijen gönderebilme imkânı demektir. Böylece; daha fazla yakıt girdisi sağlanır. Bu sayede her patlamadan daha fazla güç elde edilir. Turbocharger uygulanmış bir motor, standart motorlardan daha fazla güç sağlar. Ayrıca şunu da göz ardı etmemek gerekir ki motorun ağırlık/performans oranı önemli oranda artar.

Daha dizel ticari araç, iş makineleri, otomobil ve yüksek performanslı araçlar için turbo sistemler kullanılırken, günümüzde neredeyse tüm araçlarda turbolar bulunmaktadır.Motordan güç elde etmenin en emin yolu motora daha fazla yakıt girdisi sağlamaktır. Silindir sayısının arttırılması bir yöntemdir. Veyahut mevcut silindir çapını büyütmekle yanma odasındaki patlamanın şiddetini arttırmak başka bir metottur. Bazen, bu tür değişiklikler mümkün olmamaktadır. Özellikle fabrikasyon haldeki motorlarda bu işlem, daha büyük hacimli motor/blok değişikliği gerektirir. Ama kaide olarak, orijinal motorlara turbocharger beslemesi uygulanabilir.

Normal bir turbocharger, motora ilave 6-8 PSI arası ek basınçlı hava sağlar. Standart şartlarda deniz seviyesindeki atmosferik basıncın 14.7 PSI olduğunu göz önüne alırsak, %50 verim artışı olduğunu görürüz. Ancak bu artış genelde %30-40 larda kalır. Bunun nedeni, egzost gazının basınçlı çıkışının bir türbini çevirmesi gerekliliğinden ileri gelir. Çünkü türbin, kütle olarak bir ağırlıktır ve gaz tarafından çevrilmesi ek bir güç gerektirir; silindirlerin ürettiği gücün bir kısmını burada harcar

Turbo’nun Çalışma Prensibi. Turbodaki parçalar

Türbin, egzost manifolduna monte edilir demiştik. Bir mille hava kompresörüne (pompa) bağlanan türbin, pompayı çevirir. Pompanın emme tarafı bir hava filtresi vasıtasıyla atmosferden hava çeker, basma tarafı da intercooler adı verilen bir radyatöre bağlıdır. Esas olarak intercooler standart su radyatöründen farklı değildir. Tek fark, turbo işleminde kullanılan havayı depolama ve yoğunlaştırma amacını taşımasıdır. Emme manifoldu da, Intercooler’dan aldığı basınçlı ve yoğunlaştırılmış havayı kullanır. Unutulmamalıdır ki temel prensip, silindirlerde daha fazla hava-yakıt karışımı yanmasını sağlamaktır ve turbonun amacı budur.
Silindirlerden çıkan egzost gazı ana türbini çevirir. Ne kadar hızlı egzost gazı çıkışı olursa türbin devrinde de o oranda artış sağlanır.
Burada kullanılan hava pompası da santrifüj tip bir pompadır. Genellikle yataklandığı yerde rulmanlarla desteklenirler ancak 150.000 d/d ile dönen bi elemanda rulmanlar sağlıklı olmadığından dolayı yağlı yataklar tercih edilir. Bu yataklar, mil etrafında düzenli ve sürekli olarak ince bir yağ tabakasının oluşumuna yardımcı olurlar. Bunun birçok yararı vardır; örneğin, türbin-kompresör bağlantısını sağlayan mil’in soğutulması, diğer parçaların soğutulması, aşınmanın azaltılması v.s.

Aşırı Basınç

Turbo tarafından pistonlara gönderilen basınçlı hava; sonraki aşamada pistonlar tarafından daha fazla sıkıştırılarak aşırı bir basınç oluşturulur. Bu basınçta gaz ısınabilir (yüksek basınçta termodinamik olarak ısınma gerçekleşir), ateşleme zamanından önce alev alabilir. Buda knock dediğimiz bir olaya neden olur. Turbo basıncını düşürmek yada yüksek oktanlı benzin kullanmak bunu önler.

Knock : Vurma; vuruntulu çalışma;sağlıksız yanma-egzost zamanları.

Turbo Zamanı

Çoğunlukla, küçük boyutlu turbo donanımlı araçlarda, akselerasyon anında ani gaz komutlarına hızlı cevap vermeyen bir yığılma görülür. Bu durum, türbinin spinel hareketinin yavaş gelişmesinden kaynaklanır. Belli bir devirden sonra çalışmaya başlayan turbo (2000-2500 d/d), ani gaz komutlarında 1-2 saniyelik gecikmeyle çalışmaya başlar ve araç akselerasyona geçer. İstenmeyen bu gecikme türbin parçalarının ağırlığından dolayıdır, zira ağır bir pervaneyi çevirmek için daha fazla güç gerekir. Gecikme tamamen yokedilemez, ancak daha hafif malzemeden yapılmış parçalarla yüksek oranda azaltılır.

Büyük – Küçük Turbocharger Kıyaslaması

Küçük hacimli turbo uygulamalarında turbo açma zamanında kayda değer gecikme olmaz ve daha düşük motor devirlerinde çalışmaya başlarlar. Ancak, yüksek devirlerde yeterli güç üretimi gerçekleşemez. Büyük hacimlilerde ise yüksek devirlerde de daha fazla güç üretilir, daha iyi hızlanma değerleri elde edilir ancak gecikme zamanı önlenemez çünkü daha büyük boyutta türbin ve pompa kullanılır. Bunu elimine etmenin yöntemi incelenecektir.

Türbin valfi

Bu valf, fazla gelen egzost gazını tahliye ederek türbinin çalışma basıncını ayarlar. Türbin içerisinde farklı bir yoldan egzosta çıkışına aktarılır.
Rulmanlar: Burada kullanılan rulmanlar, istisnai olarak yağlı yatak uygulamasının haricinde kullanılır. Ancak özel malzemelerden mamuldürler ve hafiftirler. Aşınma, korozyon, sıcağa dayanımları iyidir.

Seramik Türbin Kanatçıkları:

Seramik malzemeler konvansiyonel metal malzemelerden daha hafif bir yapıya sahiptir. Ayrıca aşınma dirençleri de çok yüksektir. Üstelik, yüksek sıcaklıklarda kullanılma avantajları vardır. Zira; seramikler metallere oranla çok daha yüksek yumuşama ve ergime sıcaklığına sahiptirler. Bu da türbin malzemesi olarak seramik kullanımını önemli hale getirmektedir.

İkili turbocharger uygulamaları: Bazı durumlarda, düşük devirlerde üstün akselerasyon için kullanılan küçük turbonun yanı sıra, yüksek devirlerde bunun yetersiz kalmasından dolayı büyük turbo ilave edilir.

Intercooler

Üstte de açıkladığımız gibi araçlarda kullanılan su radyatöründen farklı değildir. Amaç, kompresör tarafından basılan havanın burada toplanmasıdır. Ancak, depolanan basınçlı hava, basınçtan dolayı ısınma gösterir. Bu nedenle soğutma görevi de gören intercooler ortalama 7 PSI basınçtaki havayı emme manifolduna sağlar. Esas önemli olan havanın basıncından ziyade, emilen havanın daha fazla sayıda oksijen molekülü içermesidir. Intercooler bir nevi yoğunlaştırıcı olarak görev yapar.

Turbo arızası nedir, Bilindik Turbo Arızaları

Sistemi sizler için uzun uzun anlattık. Bu komplike sistem içinde akıllara Turbo arızası nedir, Turbonun arıza belirtileri, Turbodan gelen ıslık sesi gibi yaygın aramalara yönelik bilgilendirmede bulunacağız.

Arızalı Turbo Nasıl Anlaşılır

Arızalı turbonun anlaşılmasında sizze yansıyacak olan en büyük belirti aracın çekişten düşmesi olacaktır. Bunun dışında normal yakıt tüketiminden daha fazla oranda bir yakıt sarfiyatı gerçekleştirirsiniz. Turbo aslında aracın üzerindeki motordan bağımsız bir şekilde çalışır, fakat motorun içindeki harekete direk etki eden yan ürün olması nedenyle; turbodaki arızayı motorun çekişişinde hissedebilirsiniz. Genel olarak arızalı bir turbo da karşınıza çıkacak durumları şu şekilde sıralayabiliriz;

Aracınız üzerinde arıza lambasının yanması

Yağ eksiltme ve yağ yakma sorunuyla karşılaşma

Yakıtın düzgün bir şekilde yakılmaması nedeniyle egzoz çıkışında gözlemleyebileceğiniz beyaz duman atma durumu

Özellikle yüksek devirlerde gaza bastıkça Turbo’dan duyacağınız ıslık sesi.

Yük altındayken zorlanma, aracın çekmemesi gibi başlıca arıza belirtilerini sıralayabiliriz.

Turbo neden arıza yapar?

Turbonun günümüzde en fazla arıza yapma nedeni, yağsız kalmasıdır. Turbonun çalışmasında kullanmış olduğunuz yağın çok büyük bir etkisi var, bu nedenle yağ değişimlerinizi düzenli ve kaliteli bir yağ kullanarak yapmanızı tavsiye ederiz. Bunun dışında turbo borularında delinme vs.. gibi farklı özelliklerde görülebilir.

Turbonun arıza yapmaması için alınabilecek önlemler.

Turbonun arıza yapmaması için dikkat edebileceğiniz bazı özellikler tabi ki mevcut. Geçmişte sadece dizel araçlarda bulunan turbo, günümüzde benzinli araçlarda hem de iki tane birden kullanılmaya başlandı. Özellikle soğuk havalarda ilk marşı yaptıktan sonra, araca yüksek devir verip ani hızlanmalardan mümkün olduğunca kaçının. Rölantide, aracı üzmeden yavaş yavaş hareket edin, bırakın araç bir kendine gelsin, ısınsın; ondan sonra performans isteyebilirsiniz.

Aracın kullanıp park etmek istediğinizde, özellikle yüksek hız yapmışsanız aracınızı hemen stop edip aşağıya inmeyin. Park ettikten sonra vitesi boşa atıp, aracın içinde 30-40 saniye bekleyerek rölantide çalışmasını ve yağın süzülmesini bekleyin. Bu sayede en büyük arıza belirtisi olan yap basma sorununa karşılık bir önlem almış olursunuz.

Turbo Nedir, Turbo Nasıl Çalışır? - Yorumlar

YORUMLARINIZI PAYLAŞIN

 

Yapılan Yorumlar

BENZER İÇERİKLERİlginizi çekebilecek diğer içerikler

Araba neden hararet yapar

Araba neden hararet yapar 12 Aralık 2019

  • Son Yorumlar

  • SOSYAL MEDYADA BİZSitemizin sosyal medya hesapları

    RASTGELE İÇERİKLER

    Araç muayenesi nasıl yapılır, nelere dikkat etmeliyiz? Yağmurda Araba Sürmek Çokta Zor Değil Yeni Megane Sedan Göz Kamaştırıyor! DF025 Renault hata kodu nedir? Renault tarihi nasıl, hiç merak ettiniz mi? Nissan Qashqai mi Renault Kadjar ‘mı?

    FACEBOOK'TA BİZ

    Tüm hakları saklıdır.

    Renault Fun Clup - Tüm Hakları Saklıdır